همگی نام مبعث را شنیده‌ایم و هر ساله این عید بزرگ را به یکدیگر تبریک گفته‌ایم اما شاید سوال برایتان پیش بیاید که دقیقا در روز مبعث چه اتفاقاتی افتاده است و چرا این روز از اعیاد بزرگ مسلمین است؟ با مراجعه به منابع و کتب تاریخی می‌توانید پاسخ این پرسش را بیابید اما ما به طور خلاصه مقاله‌ای را در ادامه این قسمت از مجله اینترنتی “ستاره” برای علاقه‌مندان و حقیقت‌جویان درباره عید مبعث قرار داده‌ایم.

در بیست و هفتم ماه رجب، در غار حرا، اولین آیات خداوند بر پیامبر نازل شد و او را دعوت به خواندن کردخواندن به اسم رب، ربی که انسانو همه چیز را آفریده است؛رب بزرگوار و عظیمی که استفاده از قلم را به انسان آموخت و علومی را به او یاد داد که هرگز از آن‌ها اطلاعی نداشت!

بعثت انبیا و پیامبران، یک ضرورت و نیاز طبیعی و فطری انسان است؛ زیرا هرگز کتاب آسمانی به تنهایی کارساز نیست؛ خداوند پیامبران را برای تبیین راه و ارشاد و هدایت مردم به سوی حق و خیر و صواب، مبعوث کرده است تا حق برای همگان روشن گردد و این چنین بود که در طول تاریخ، پیامبران و یا اوصیای آنان برای راهنمایی و ارشاد مردم آمدند و مردم را انذار و هشدار دادند تا مبادا در نتیجه تبعیت از هواهای نفسانی از صراط مستقیم منحرف شوند.

خداوند در سوره آل عمران یادآور می‌شود که یکی از انگیزه‌های بعثت رسول اکرم (ص)، تلاوت آیات و آموختن احکام شریعت بر مردم است. یعنی پیامبر مبعوث شد تا آیات و احکام قرآن را بر مردم تلاوت کند و واسطه فیض از سوی ذات اقدس ربوبی بر بندگانش باشد تا حجت را بر مردم تمام گرداند و مجالی برای بهانه و عذرهای سست و واهی نماند. از این روی خداوند هم قرآن را فرستاد و هم قرآن‌شناس را؛ هم آیاتش را فرستاد و هم کسی را که آیاتش را بر مردم ابلاغ کند تا آنان را از برگزیدن راه انحرافی باز دارد.

مبعث آخرین پیامبر اسلام چه روزی است؟
درباره عید مبعث می‌توان گفت روزی است که حضرت محمد، پیامبر گرانقدر اسلام، به درجه پیامبری برگزیده شد. در تقویم هجری قمری، ۲۷ رجب روز مبعث است. در ۲۷ رجب سال چهلم عام‌الفیل پیامبر (ص) بر فراز کوه حرا و در میان غار مشغول مناجات با خدا بود، ناگاه پیک وحی، جبرئیل امین بر آن حضرت نازل شد و آیات آغازین سوره علق را همراه مژده رسالت، برای آن حضرت خواند: «بخوان به نام پروردگارت که جهان را آفرید، همان کس که انسان را از خون بسته‌ای خلق کرد، بخوان که پروردگارت از همه بزرگوارتر است، همان کسی که به وسیله قلم تعلیم داد، و به انسان آن چه را نمی دانست، آموخت». به این ترتیب آغاز وحی و بعثت، با نام خدا و با خواندن و قلم و علم و آموزش آمیخته با توحید، شروع شد و این واژه های زرین وحی، بیانگر آن است که بعثت یعنی: رستاخیز معنوی، و انقلاب در همه امور، که اساس آن انقلاب‌ها، انقلاب فرهنگی و آگاهی بخشی در همه زمینه‌هاست.

بعثت یک نعمت الهی است
بعثت، نعمت خدا بر بشریت است و منت آفریدگار، بر انسان‌ها! اگر هستی، صدفی گوهرپرور است، آن گوهر، وجود حضرت رسول (ص) است که به «تکوین»، معنی بخشیده است. و خداوند را، چه تدبیرهایی شگفت و زیباست، در آراستن چهره خلقت و افروختن مشعل هدایت! آن‌گاه که خدا خواست تا چهره آفرینش را روشن کند «محمد» را آفرید. و آن‌گاه که خواست تا بر آدمیان منت نهد و تاریخشان را به طراوت بهار مبدل سازد و شب کائنات را به روز روشنایی و فروغ وحی، بیاراید، «مصطفی» را برگزید و برانگیخت. آری، بعثت، طلوعی بود که خورشید حق را از خاور تاریخ، تابانید. محمد مبعوث شد، تا شرک بت پرستی رخت بربندد، جهل و جور بمیرد، جاهلیت از صحنه زندگی‌ها بگریزد و چشم جهان به روی فروغ وحی گشوده شود.

مبارزه با جاهلیت
حضرت علی (ع) در بیان وضعیت اجتماعی اعراب دوران رسول خدا (ص) و نیز بعثت پیامبر گرامی اسلام می‌فرمایند: «خداوند حضرت محمد (ص) را برای هشدار به جهانیان و پاسداری از قرآن فرستاد، در حالی که شما گروه اعراب بر بدترین آیین و در فاسدترین جایگاه، قرار داشتید. در میان سنگ‌های درشت فرود می‌آمدید و با مارهای خشن سر و کار داشتید. آب گندیده می‌نوشیدند و نان خشکیده می‌خوردید. با این حال خون یکدیگر را می‌ریختید و با خویشان خود بد عمل می‌کردید. بت‌ها در میان شما بر افراشته و گناهان سراسر وجودتان را فرا گرفته بود. در چنین محیطی که مه غلیظ خرافه پرستی و سنت‌های زشت جاهلی سرتاسر جامعه را فرا گرفته بود، خداوند حضرت پیامبر (ص) را مبعوث فرمود تا آنان را به چشمه حقیقت و راه مستقیم هدایت رهنمون گرداند.

درباره نجات از گمراهی اعراب در زمان بعثت این گونه می‌توان نوشت که: “روز مبعث، روز برانگیختن خردهایی است که در تابوت خرافه‌گرایی، هوس پرستی و جهل پیشگی دفن شده بود. روز مبعث روز تولد عاطفه‌هاست؛ عاطفه‌هایی که در رقص شمشیرها زخمی می‌شد و در جنگل نیزه‌ها جان می‌باخت. آن روزها، دخترکان معصوم، به جای آغوش گرم مادر، در دامان سرد خاک می‌خفتند. جوانان بلندقامت، در جنگ جهالت‌ها، جان به بارش تیرها می‌دادند و زنان بی پناه، در بند اسارت می‌زیستند. آه که چه خارهایی به پای بشریت می‌خلید و چه زخم‌هایی دل عاطفه‌ها را می‌خست. روز مبعث، روز مرگ قساوت‌ها و شرارت‌ها بود؛ روز مرگ کرامت‌هایی که به پای بت‌ها قربانی می‌شد؛ روز مرگ جهل و شرک و پرستش‌های ناروا بود.”

هدف از بعثت پیامبر اکرم (ص) چه بود؟
اهداف بعثت پیامبر (ص) را می‌توان موارد زیر برشمرد:
دعوت به یکتا پرستی
قیام به برپایی عدالت
مبارزه با جهل و خرافه پرستی
تقویت و ارتقای سطح اندیشه و تفکر
برداشتن اختلافات از میان مردم
تلاوت آیات و احکام الهی برای مردم

امروز ۲۷ رجب، سالروز آخرین پیغام دار، خاتم نبوت، محمد مصطفی(ص) است. سلام بر تو ای فرستاده خوبی‌ها، ای مهربان‌ترین فرشته خاک، تو از ملکوت آسمان به زمین فرا خوانده شدی تا انسان را با معنای واقعی‌اش آشنا کنی.

تو آفتاب روشن حقیقت در شام تیره زندگی، از مشرق دلها برآمدی و اکنون آُسمان تب دار غروب جانگداز توست، ای گرامی ترین خلق نزد پروردگار. پیامبر اکرم (ص) پس از بیست و سه سال دعوت، مجاهدت و ابلاغ پیام الهی با سپری کردن فراز و نشیب های فراوان در راه انجام رسالت بزرگ خود، سرانجام روز دوشنبه بیست و هشتم صفر، یازدهم هجرت در مدینه رحلت کرد. پیامبر یک حقیقت جاری است در جریان زمان، تا انسان، انسان است و دنیا، دنیا به تازگی خویش خواهد ماند. محبوبیت پیامبر اسلام قرن هاست که قلوب همه بشریت را تسخیر کرده است، آن چنان که مصطفی عقاد از قول ابوسفیان در فیلم “محمد رسول الله” درباره روش و سیره رسول گرامی اسلام در زمان فتح مکه توسط سپاه اسلام گفت: ” از قلب ها وارد می شود”.

شروع پیامبری:

چهل سال از عمر پیامبر(ص) می گذشت، روز ۲۷ ربیع الاول آن حضرت بر فراز کوه “حراء” به مناجات و عبادت مشغول بود که پیک وحی، جبرئیل امین، بر وی نازل شد و مژده رسالت داد و این آیات را از سوی خدا، بر او می خواند: ” بِسم اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم- اِقرَء باسمِ رَبَّکَ الَّذی خَلَق- خَلَق الاِنسانَ مِن عَلَق- اِقرَء و رَبُّکَ اَلاکرَم- اَلَّذی عَلَّمَ بِالقَلَم- عَلَّمَ الاِنسانَ فالَم یَعلَم.” به این ترتیب آغاز اسلام از نام خدا، خواندن، قلم، قیام، هشدار، پاکی و اخلاص و بزرگداشت خدا شروع شد. و پیامبر (ص) مدت سه سال دعوت مخفیانه داشت؛ اما سه سال از آغاز بعثت می گذشت که از سوی خداوند به پیامبر فرمان داده شد، خویشان نزدیک خود را انذار و دعوت کن. به این ترتیب دعوت به اسلام در سال سوم بعثت آشکار شد.

هجرت پیامبر به مدینه:

یکی از رخداد های بسیارمهم در زندگی درخشان پیامبر(ص) هجرت آن حضرت از مکه به مدینه بود که به دلیل اهمیت آن، آغاز هجرت، مبدا تاریخ اسلام انتخاب شد، به این ترتیب هنگامی که مسلمانان در مکه در فشار و آزار شدید مشرکان قرار گرفتند، پیامبر (ص) مسلمانان را به هجرت به مدینه دستور داد و سپس خود از غار ثور به سوی مدینه هجرت کرد و روز پنجشنبه اول ربیع الاول سال ۱۳ بعثت از مکه خارج و روز ۱۲ همین ماه به مدینه وارد شد.


آخرین حج و تعیین جانشین و ماجرای غدیرخم:

پیامبر(ص) در سال دهم هجرت از سوی خدا مامور شد که شخصا در مراسم حج شرکت کند و آنچه از احکام حج و هدف از حج هست را به مردم ابلاغ کند و پیرایه ها را از این عبادت سیاسی عبادی دور کند. پیامبر(ص) در عرفات و در فرصت های مناسب دیگر برای مردم خطبه خواند و سخنرانی کرد و مطالب و دستورهای مهم اسلام را برای آنها بیان کرد، به خصوص پیروی از قرآن و سنت را تاکید کرد. پس از مراسم حج مسلمانان آماده حرکت به شهرهای خود شدند. پیامبر(ص) هم عازم مدینه شد. وقتی به سرزمین غدیرخم رسید، جبرئیل از سوی خدا فرود آمد و آیه ۶۷ سوره مائده را بر پیامبر نازل کرد: “ای پیامبر آنچه از سوی پروردگارت بر تو نازل شده است به طور کامل به مردم برسان و اگر نکنی، رسالت او را انجام نداده ای و خداوند تو را از خطرات احتمالی مردم حفظ می کند.” روز پنجشنبه ۱۸ ذی الحجه دهم هجرت به دستور پیامبر در غدیرخم منبری از جهاز شتران ترتیب داده شد که پیامبر(ص) بر فراز آن رفت و پس از حمد و ثنای خدا، خم شد و دست علی(ع) را گرفت و بلند کرد و فرمود: هرکس که من مولا و رهبر او هستم علی رهبر و مولای اوست و این جمله را سه بار تکرار کرد و فرمود: امروز آئین شما را کامل و نعمت خود را بر شما تمام کردم و خشنود گشتم که اسلام دین شما باشد. سرانجام پیامبر (ص) روز دوشنبه ۲۸ صفر، یازدهم هجرت در سن ۶۳ سالگی رحلت کرد.

اخلاق و رفتار پیامبر

شکی نیست که اخلاق نیک، روش خداپسندانه، مهر و محبت به مردم، از راه های موثر برای نفوذ در دیگران است.راه و روش معاشرت اسلامی، بخش مهمی از اسلام و دستورهای اسلام را تشکیل می دهد.به این ترتیب یکی از عوامل گسترش و حفظ اسلام، حسن خلق و روش محبت آمیز پیامبر(ص) بود به گونه ای که بسیار دیده می شد، افرادی در برابر عظمت اخلاق پیامبر (ص)، چنان عوض می شدند که تمام تعصبات و عادات چندین ساله جاهلیت را کنار گذاشته و اسلام می آوردند.

توحید مهم‌ترین پیام بعثت 

توحید، اصلیترین و مهم‌ترین پیام بعثت است. فراگیری این اصل چنان گسترده است که اسلام به نام دین توحید شناخته میشود. در قرآن کریم، اصل توحید، ساختار کلی همه آیات است و نخستین پیام همه پیامبران پیشین نیز اصل توحید بوده است: در آیه ۲۵ سوره انبیاء میفرماید: «پیش از تو هیچ پیامبری نفرستادیم، مگر آن که به وی وحی کردیم که معبودی جز من نیست، پس تنها مرا پرستش کنید». از سوی دیگر، توحید فقط راه‏ حلی برای بحران‏‌های دوران جاهلیت نبوده است. توحید، شعار محض نیست. توحید؛ یعنی نفرت و دوری و نفی همه طاغوت‏‌ها. توحید؛ یعنی تکیه نکردن به هیچ قدرتی جز قدرت و عظمت الله. توحید؛ یعنی نپذیرفتن هیچ‏ گونه بی ‏عدالتی. با این وصف، از شخصیترین رفتار انسان تا قانون‏‌گذاری برای حکومت جهانی، جایگاه اجرای اصل توحید است. بدون توحید و مبارزه با قدرت‏‌های بیگانه، تمدن امروز نه تنها ارزشی ندارد، بلکه سرعت سقوط انسان را چند برابر خواهد کرد.