به گزارش جویباران،ماه مبارک رمضان بهترین فرصت‌ برای انسان‌ها در جهت تقرب الهى است تا رفتار و کردار خود را بر معیارها و ارزش‌هاى اسلامى تطبیق دهد و خود را در مسیر صراط مستقیم تربیت کند.در طى زندگى انسان، فرصت‌ها و زمان‌هایى محدود و زودگذر حاصل مى‌شود که با شناخت و بهره‌بردارى درست از آن‌ها مى‌توان مراتب کمال و سعادت را با سرعت بیشترى طى کرد و به تعبیرى ره صدساله را به زمانى کوتاه طى نمود، چنان‌که پیامبر گرامى اسلام(ص) نیز در این رابطه مى‌فرماید: «ان لربکم فى ایام دهرکم نفحات الا فتعرضوا لها لعله ان یصیبکم نفحه منها فلا تشقون بعدها ابدا؛ به‌درستی که در روزگار شما، پروردگارتان نسیم‌هایى مى‌وزاند آگاه باشید که در این هنگام، خود را به آن نسیم‌ها بسپارید، شاید نسیمى به شما برخورد که پس‌ازآن، هرگز گرفتار بدبختى و شقاوت نشوید.»(۱)

ماه مبارک رمضان، یکى از این فرصت‌ها و نسیم‌هاى رحمت الهى است که به لطف و عنایت بى‌نهایت خداوند و غفران و مهربانى او، براى انسان‌ها وزیدن مى‌گیرد تا دل‌هاى عاشق عبادت و تشنه مناجات با خالق را لطافت بخشد. کسانی که به تکرار فرصت‌ها اطمینان ندارند بیشتر و بهتر از این فرصت استفاده کرده و قدر لحظه‌لحظه‌های آن را به‌خوبی می‌داند و درک می‌کنند.

 

* رمضان؛ ماهى براى انجام فعالیت‌هاى اجتماعى و خانوادگى خالصانه‌

در ماه رمضان که بندگان به عبادت خالصانه و تقرب الهى هرچه بیشتر مى‌اندیشند، نیت‌ها و اعمال از خلوص و پاکى نیت بیشترى برخوردار و دل‌ها به همدیگر نزدیک‌تر از همیشه مى‌شود ازاین‌رو این ماه مبارک بهترین فرصت براى انجام امور و فعالیت‌هاى خالصانه و تأثیرگذار اجتماعى و خانوادگى است.

در میان رهنمودهاى ائمه دین(ع) درباره ضرورت فعالیت‌هاى خالصانه اجتماعى و خانوادگى در ماه مبارک رمضان و نقش روزه در تسهیل آن، به دعاى حضرت امام سجاد(ع) به‌عنوان نمونه‌اى تأمل‌برانگیز و تأثیرگذار مى‌توان توجه کرد و از آن درس آموخت. امام سجاد(ع) در بخشى از دعاهاى مربوط به ماه مبارک رمضان این‌گونه با حضرت پروردگار مناجات مى‌کند: «اى خداوند! در این ماه ما را موفق دار که به خویشاوندانمان نیکى کنیم و به دیدارشان بشتابیم و همسایگانمان را به بخشش و عطاى خویش بنوازیم و اموالمان را از هرچه به‌ناحق بر آن افزوده‌ایم پیراسته داریم و با اداى زکات پاکیزه گردانیم و با آنان که از ما گسیخته‌اند بپیوندیم و با آن‌که در حق ما ستمى روا داشته به‌مقتضای انصاف رفتار کنیم و با آن‌کس که با ما دشمنى ورزیده، دوستى کنیم جز آن‌کسانى‌که به خاطر رضاى تو با آنان دشمن شده‌ایم که با چنین دشمنى هیچ‌گاه سخن از دوستى نگوییم و همدل نشویم.»(۲)

 

  *ماه رمضان امسال نزدیک‌ترین تعبیر به دعای چهل و چهارم صحیفه سجادیه

ماه رمضان امسال شاید نزدیک‌ترین تعبیر به این دعا باشد زیرا با شیوع ویروس کرونا، مردم ایران از پیر و جوان دست‌به‌دست هم دادند تا هم ازلحاظ تهیه مواد بهداشتی مانند ماسک و ضدعفونی‌کننده و هم در مواسات و همدلی با افراد نیازمند مشکلی نداشته باشند در این میان می‌توان به تلاش‌های خانواده شهید مدافع حرمی برای تولید ماسک تا نوجوان ۱۲ ساله‌ای که با توان کم برای جمع‌آوری کمک‌های مردمی برای رزمایش کمک مؤمنانه تلاش می‌کند اشاره کرد و این بزرگ‌ترین رزمایش اجتماعی برای ملت ایران در ماه رمضان ۱۳۹۹ بود.

 

* رمضان ماه تربیت اخلاقى اسلامى‌

ماه رمضان به دلیل وجوب روزه و نیز ترک هرگونه گناه و رفتارهایى که موجب بطلان این عبادت الهى مى‌شود، همچون دروغ و تهمت به انبیا و اولیاى الهى و گناهان و معاصى دیگر، و نیز سفارش به انفاق و اطعام فقرا و مساکین و رفتارهاى اخلاقى و معنوى‌ و مانند این‌ها، بهترین فرصت براى تبعیت از الگوى اخلاق اسلامى و نهادینه کردن آن در شخصیت و رفتار انسان مؤمن است. فرصتى که اگر انسان آن را براى خود زمینه‌سازی و این شیوه رفتارى را در خود نهادینه‌سازى کند و در ایام بعد از ماه مبارک نیز آن را حفظ و ادامه دهد، در شکل دادن شخصیت برتر اخلاقى انسان مسلمان و الگو شدن او بسیار مغتنم است.

در حقیقت در این ماه مبارک و با تمرین سختى روزه، مى‌توان روح را بر جسم غلبه داد و فضائل و کمالات روحانى را تمرین کرد، چراکه در حقیقت روزه به‌عنوان یکى از بهترین مصداق‌هاى عبادت، از اثرگذارترین عوامل در چیره شدن خواسته‌هاى روحى بر کشش‌هاى جسمانى و از کارآمدترین شیوه‌ها براى تقویت اراده روح و غلبه آن بر خواهش‌هاى نفسانى است. امام خمینى(ره) دراین‌باره مى‌فرماید: اثر عبادتى مانند روزه را بسى بالاتر از چیرگى اراده روح بر جسم دانسته، غلبه اراده خداوند را بر اراده و خواسته‌هاى روح و جسم انسان، بالاترین ثمره عبادت معرفى کرده است.(۳)

* رمضان، ماه پیوند با ولایت‌

در ماه رمضان با برگزارى محافل مذهبی و ادعیه و مناقب ائمه معصومین (ع) شرایط بسیار خوبی براى شناخت، معرفت و تحکیم پیوند با خاندان اهل‌بیت(ع) است. شهادت مولاى متقیان امام على(ع) فرصتى است براى شناخت و درک فضایل و خصوصیات آن امام عزیز که با مرور ویژگى‌هاى اخلاقى و معنوى ایشان همچون عبادت و انفاق و کمک به فقرا، هرچه بیشتر خود را به ایشان نزدیک کنیم و شبیه شویم  از فضائل ایشان بهره‌مند خواهیم شد.

* ترویج رفتارهاى حسنه اجتماعى اسلامى همچون انفاق و اطعام فقرا در میان مسلمین

ازجمله برکات ماه مبارک رمضان، توصیه به عمل و ترویج رفتارهاى حسنه اسلامى اجتماعى همچون احسان و انفاق و اطعام مخصوصاً به فقرا و خویشاوندان است. امام حسن عسکرى(ع) درباره علت وجوب روزه مى‌فرماید: «تا توانگر درد گرسنگى را بچشد و درنتیجه به نیازمند کمک کند.»(۴) و این روزها به‌خوبی ملت ایران این حسنه اجتماعی را به‌جا آورد و پس از فرمایشات مقام معظم رهبری در کمک مؤمنانه به افراد نیازمند در این ماه، به دلیل پیوند ناگسستنی ملت با ولایت این فرمایش واجب الاطاعه اجابت شد و صحنه‌های زیبایی از همدلی و مواسات در تمام شهرهای جمهوری اسلامی ایران به نمایش گذاشته شد.

اکرام محرومان و مستمندان، پیام جاودانه همه ادیان توحیدى به‌ویژه دین مبین اسلام است. در این ماه مبارک، فرصت بسیار مناسبى براى عمل به این توصیه و سفارش دینى و نهادینه‌سازى اجتماعى آن در میان افراد جامعه فراهم مى‌شود که باید آن را مغتنم دانست و از آن درزمینهٔ ایجاد هرچه بیشتر تحقق عدالت اجتماعى بهره گرفت.

======================

۱- کنز العمّال : ۲۱۳۲۴

۲- وَ وَفِّقْنَا فِیهِ لِأَنْ نَصِلَ أَرْحَامَنَا بِالْبِرِّ وَ الصِّلَهِ وَ أَنْ نَتَعَاهَدَ جِیرَانَنَا بِالْإِفْضَالِ وَ الْعَطِیَّهِ وَ أَنْ نُخَلِّصَ أَمْوَالَنَا مِنَ التَّبِعَاتِ وَ أَنْ نُطَهِّرَهَا بِإِخْرَاجِ الزَّکَوَاتِ‏ وَ أَنْ نُرَاجِعَ مَنْ هَاجَرَنَا وَ أَنْ نُنْصِفَ مَنْ ظَلَمَنَا وَ أَنْ نُسَالِمَ مَنْ عَادَانَا حَاشَى مَنْ عُودِیَ فِیکَ وَ لَکَ‏ فَإِنَّهُ الْعَدُوُّ الَّذِی لاَ نُوَالِیهِ وَ الْحِزْبُ الَّذِی لاَ نُصَافِیهِ‏/ دعای چهل و چهارم صحیفه سجادیه

۳-امام خمینی رحمه الله، آداب الصلوه، ص ۲۳، (با اندکی تغییر)

۴- بحار الأنوار : ۹۶/۳۶۹/۵۰